วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย

 

รากฐานทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยมีที่มาจากวิถีชีวิตดั้งเดิม

 

 
 คือ สังคมเกษตรที่พึ่งพาธรรมชาติ ความคิด ความเชื่อทางศาสนา การผสมผสานกับวัฒนธรรมต่างชาติ
มีการดัดแปลงปรับปรุงเพื่อให้เหมาะสมกับเอกลักษณ์เฉพาะ และมีการพัฒนาถ่ายทอดมาจนถึงปัจจุบัน
วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่บรรพบุรุษไทย
ได้สั่งสมไว้ให้ลูกหลานไทยจึงควรอนุรักษ์ไว้ด้วยความภาคภูมิใจ

 

    2.1 วัฒนธรรมไทย

วัฒนธรรม (culture) หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างที่มนุษย์สร้างขึ้น โดยปรับปรุงเปลี่ยนแปลงจากการเรียนรู้และประสบการณ์

วัฒนธรรมไทย (Thai Culture) หมายถึง สิ่งที่คนไทยคิดและสร้างขึ้นมาจากความรู้และประสบการณ์

ซึ่งคนส่วนใหญ่ต่างยอมรับว่าเป็นสิ่งที่ดีงาม อันมีรูปแบบ กฎเกณฑ์ เป็นที่ยอมรับกันของคนในสังคม
เพื่อการปฏิบัติให้เป็นไปตามรูปแบบเดียวกัน

สังคมไทยเป็นสังคมเปิด ฉะนั้น วัฒนธรรมไทยนอกจากจะเกิดขึ้นมาจากคนไทยหรือบรรพบุรุษไทยที่รู้จักรสร้างคิดสิ่งต่างๆเพื่อการดำรงชีวิตร่วมกันในสังคมที่สืบทอดกันมายาวนานแล้ว

เรายังรับวัฒนธรรมต่างชาติ โดยเฉพาะวัฒนธรรมของประเทศตะวันตกเข้ามาด้วย

 

   2.2 ภูมิปัญญาไทย

        ภูมิปัญญาไทย (Thai Wisdom) หมายถึง ความรู้ความสามารถ และทักษะของคนไทยที่เกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ เลือกสรร ปรับปรุง พัฒนา

และถ่ายทอดมาเป็นอย่างดี เพื่อใช้ในการแก้ไขปัญหา และพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยได้อย่างเหมาะสมกับยุคสมัย

 

การทอผ้า

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

      

 
2.3 ตัวอย่างภูมิปัญญาไทยที่มีอิทธิพลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของคนไทย

                  ภูมิปัญญาไทย คือ ความรู้ความสามารถในการจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำรงชีวิตในสังคมไทย ภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นในสังคมไทยมีมากมายหลายด้าน

ภูมิปัญญาบางด้านสืบทอดมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของคนไทยในด้านต่างๆหลายด้าน
ได้แก่ ด้านการเมืองการปกครอง ด้านคติความเชื่อ ด้านการดำเนินชีวิต ด้านศิลปวัฒนธรรม

        2.3.1 ด้านการเมืองการปกครอง

      ภูมิปัญญาไทยในด้านการเมืองการปกครองมีหลายประการ เช่น

        1.ฐานะของสถาบันพระมหากษัตริย์ในสังคมไทย      

ในสังคมต่างๆ จะต้องมีระบบกฎเกณฑ์บังคับให้สมาชิกในสังคมปฏิบัติตาม เพื่อให้สมาชิกทุกคนสามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างปกติสุข

        พระมหากษัตริย์ไทยเป็นศูนย์กลางที่สำคัญที่สุดและอยู่สูงสุดของสังคม เป็นจักรกลของความเคลื่อนไหวของสังคม โดยมีบทบาทสำคัญ คือ ความรับผิดชอบทั้งต่อการเมืองและสังคม 

         2.3.2 ด้านคติความเชื่อ

         ในแต่ละสังคมย่อมมีการสร้างระเบียบแบบแผน ในสังคมไทยภูมิปัญญาด้านความเชื่อที่มีอิทธิพลต่อคนไทยมีอยู่

2 ความเชื่อ คือ คติความเชื่อในพระพุทธศาสนาและคติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณ

               1. คติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

คติความเชื่อในพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการปฏิบัติของสังคมไทยมาเป็นเวลาช้านาน
พระพุทธศาสนาทำให้คนไทยมีกรอบความคิดและโลกทัศน์เป็นไปตามคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนา

            -ด้านโลกทัศน์  คนไทยมองธรรมชาติตาหลักพระพุทธศาสนา คือ

สรรพสิ่งมีเกิด มีดับ มีความเสื่อม และมีความเจริญตามลำดับ

            -ด้านการเมืองการปกครอง 

คำสอนในด้านการปกครองของพระพุทธศาสนาได้กลายมาเป็นหลักในการปกครองประเทศของพระมหากษัตริย์ โดยหลักคำสอนทั้งทศพิธราชธรรม 10 และจักรวรรดิวัตร 12

            -ด้านขนบธรรมเนียมประเพณี

พระพุทธศาสนาเป็นรากฐานสำคัญของขนบธรรมเนียมประเพณีของไทยเกือบทุกด้าน ทั้งจารีตประเพณีซึ่งเป็นเรื่องของศีลธรรม

            -  ด้านการศึกษา

ในช่วงเวลาก่อนหน้าการปฏิรูปการศึกษาในสมัยรัชกาลที่ 5 สถาบันที่มีบทบาทในด้านการศึกษาสังคมไทยคือสถาบันพระพุทธศาสนา โดยเป็นแหล่งในการถ่ายทอดความรู้ทางด้านการศาสนาและศิลปวิทยาต่างๆ

            - ด้านภาษาและวรรณคดี 

พระพุทธศาสนาเข้ามามีบทบาทในสังคมไทย ในด้านภาษา ได้แก่ ภาษาบาลีและภาษาสันสกฤต ซึ่งเป็นภาษาที่นิยมใช้ในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทและพระพุทธศาสนานิกายมหายาน

            -ด้านสังคม

วัดในพระพุทธศาสนาดำรงฐานะเป็นศูนย์กลางของชุมชน โดยดำรงฐานะสำคัญสำหรับชุมชนในหลายด้าน

            -คติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

เป็นภูมิปัญญาสำคัญที่สุดของสังคมไทย เนื่องจากเป็นรากฐานทางภูมิปัญญาที่ให้กำเนิดภูมิปัญญาด้านอื่นๆในสังคมไทย

               2. คติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณ คติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณเป็นคติความเชื่อสำคัญที่ใช้อธิบายปรากฎการณ์ต่างๆ

ที่มนุษย์ไม่สามารถอธิบายได้ คนไทยนับถือผีตั้งแต่ก่อนนับถือพระพุทธศาสนา ผีสามารถแบ่งได้เป็นผีฟ้าอยู่บนสวรรค์  เป็นที่นับถือในหมู่ชาวไทยบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง  ผีเมืองเป็นผีที่ปกปักรักษาเมือง เป็นที่นับถือของคนไทยทุกภูมิภาค  ผีบรรพบุรุษของชนเผ่าต่างๆ
ผีบ้านเป็นบรรพบุรุษของหมู่บ้าน และผีเรือนเป็นผีที่สิงอยู่ในบ้านเรือน นอกจากนี้ยังมีผีชนิดอื่นๆอีก

 

                2.3.3 ด้านการดำเนินชีวิต

               ภูมิปัญญาในการดำเนินชีวิตของคนไทยเกิดขึ้นจากการปรับตัวในการตั้งถิ่นฐานในสภาพแวดล้อมต่างๆ

และการแก้ปัญหาที่เกิดจากการดำรงชีวิตประจำวัน

               1. การสร้างบ้านแปลงเมือง      

การตั้งชุมชนเป็นปรากฏการณ์ในด้านพัฒนาการทางสังคมของคนไทย ซึ่งคนไทยเลือกตั้งถิ่นฐานบริเวณที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตในสภาพแวดล้อมของแต่ละท้องถิ่น

                2. ระบบการจัดการน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภค   

 ระบบการจัดการน้ำเป็นภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นในประเทศไทยที่มีมาตั้งแต่สมัยของการตั้งบ้านแปลงเมือง ดังที่ปรากฏหลักฐานทางด้านโบราณคดีตามชุมชนโบราณขนาดใหญ่หลายแห่ง
 มีการขุดคูน้ำและแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภค นอกจากเหตุผลด้านการป้องกันข้าศึกศัตรูแล้วยังเป็นแหล่งอาหารให้กับประชากรในชุมชนอีกด้วย
ผลสะท้อนอย่างหนึ่งจากการจัดการระบบน้ำแสดงวาชุมชนนั้นจะต้องมีการจัดระบบแรงงานไว้ระดับหนึ่งเช่นกัน

               3. การรักษาโรค  

สภาพลักษณะทางภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อนของประเทศไทยได้ก่อให้เกิดความหลากหลายทางด้านชีวภาพ ซึ่งได้ก่อกำเนิดพืชที่มีคุณประโยชน์ในการรักษาโรค
คนไทยจึงได้สร้างภูมิปัญญาในการนำพืชต่างๆเหล่านี้มาผ่านกระบวนการรักษาโรคอย่างเป็นระบบมานานแล้ว ภูมิปัญญาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในความเข้าใจถึงลักษณะของธรรมชาติ

 

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

 

              4. การประดิษฐ์เครื่องปั้นดินเผา เครื่องปั้นดินเผา 

 นับเป็นภูมิปัญญาไทยที่มีมาแต่โบราณปรากฏหลักฐานในการขุดพบซากโบราณวัตถุ ซึ่งมักจะมีเครื่องปั้นดินเผารวมอยู่ด้วย และที่มีหลักฐานชัดเจน  ได้แก่
ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง จังหวออุดรธานี เป็นภาชนะดินเผาที่ปั้นด้วยมือ
หรือใช้ไม้ตีผิวนอกให้ได้รูปตามต้องการ  เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงมีรูปแบบและลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง  ต่อมาในสมัยประวิติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผาสมัยสุโขทัย มีการปั้นเป็นรูปทรงต่างๆ
ชนิดที่เคลือบ เรียกว่า เครื่องสังคโลก  เครื่องสังคโลกสุโขทัยมีทั้งชนิดหนาและชนิดบาง
 สีมีทั้งสีเขียวไข่กากับสีน้ำตาล  การผลิตเครื่องปั้นดินเผามีการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

              5. การประดิษฐ์เครื่องจักรสาน

คนไทยเรารู้จักนำวัสดุที่มีอยู่ตามธรรมชาติมาทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในการทำมาหากิน

 

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

 

                   6. การสร้างเครื่องมือเครื่องใช้จากโลหะ

 ภูมิปัญญาด้านเครื่องมือเครื่องใช้เป็นภูมิปัญญาที่เกิดจากการประยุกต์ใช้แร่ธาตุธรรมชาติมาดัดแปลงให้เกิดประโยชน์ในการดำรงชีวิต ในประเทศไทยได้ปรากฏภูมิปัญญาในด้านดังกล่าวมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดังนั้น
ภูมิปัญญาด้านเครื่องมือ เครื่องใช้จากโลหะจึงดำรงคู่กับสังคมมนุษยชาติมาตลอด

 

               2.3.4 แนวทางในการนำภูมิปัญญาไทยไปใช้ในการดำเนินชีวิต

              ภูมิปัญญาไทยมีความสัมพันธ์กับการดำเนินชีวิตของคนไทย ซึ่งแสดงออกมาใน 3 ลักษณะ คือ

               1. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม

                2. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคนอื่นในสังคม

                3. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ

 

               

                    2.3.5 การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย

      ภูมิปัญญาไทยเป็นสิ่งที่บรรพบุรุษได้ช่วยกันสร้างสรรค์และสืบทอดกันมาอย่างต่อเนื่องจากอดีตถึงปัจจุบัน เป็นความภาคภูมิใจและเกียรติภูมิของคนไทย ทำให้เกิดความรักในชาติบ้านเมือง

      เราคนไทยควรช่วยกันอนุรักษ์ให้เป็นมรดกของชาติสืบไป การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยให้เป็นมรดกของชาตินั้น มีวิธีการดังนี้

                1. ช่วยกันถ่ายทอดภูมิปัญญาไทย

                2. ประกาศยกย่องเชิดชูผู้ทรงภูมิปัญญาไทย

                3. จัดตั้งศูนย์ภูมิปัญญาไทย

                4. จัดตั้งสถาบันภูมิปัญญาไทยแห่งชาติ

                5. จัดตั้งกองทุนส่งเสริมภูมิปัญญาไทย

                6. จัดการด้านการคุ้มครองลิขสิทธิ์  

 

 

NEXT

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet

#7 By (110.77.177.82) on 2012-01-11 10:17

อารัย เนี้ย !!

#18 By + + (192.168.1.205, 180.183.178.108) on 2012-01-31 18:30

big smile

#19 By 7's (124.120.1.245) on 2012-02-01 19:06

question

#20 By (124.120.25.122) on 2012-02-04 11:29

sad smile angry smile big smile open-mounthed smile tongue

#21 By (125.27.85.153) on 2012-02-16 14:06

sad smile angry smile big smile open-mounthed smile tongue

#22 By (125.27.85.153) on 2012-02-16 14:06

งง

#23 By (125.27.85.153) on 2012-02-16 14:07

ดีมากเลยค่ะdouble wink big smile

#24 By cream (115.67.0.137) on 2012-02-27 18:39




กุไม่บอกกุไม่ให้

#25 By กุไม่บอก (124.120.60.78) on 2012-03-09 13:23

sad smile ไปถามหัวพ่อมึงดิ

#26 By เรื่องของมึง (124.120.60.78) on 2012-03-09 13:27

sad smile ไปถามหัวพ่อมึงดิ

#27 By เรื่องของมึง (124.120.60.78) on 2012-03-09 13:27

ดีมากเลยคะ รู้เรื่องมากกกก

#28 By 123456789 (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:04

ไม่ค่อยจะตรงประเด็นที่หาเลยsad smile

#29 By 555555555 (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:11

ได้รู้เรื่องเกี่ยวกับเรื่องอะไรที่เราไม่เคยรู้มาก่อน

#30 By สมายเดอะสตาร์ 8 (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:11

ได้รู้สิ่งเท่ม่ายเคยยยรู้เริ่งมากอนนนนเยยยย embarrassed

#31 By คนที่ไม่หวังดี (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:17

ลั่ล ล้า ลั่ล ล้า ตามภาษาคนงามแต้แต้ๆๆ

#32 By คนงามขนาดมากกก (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:19

ก็พอจะรู้อะไรบ้างแล้วค่ะbig smile

#33 By l (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:26

งามแต้ว่ะquestion

#34 By 123 (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:27

งามแต้กะอิ

#35 By งามำพะม่า (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:28

อี่วอก

#36 By 789 (118.172.93.146) on 2012-03-14 10:29

ชอบมั๊กๆค่ะ จะเอาไปทามการบ้าน ขอบคุณนะค่ะ

tongue angry smile big smile confused smile

#37 By นภัสสร (115.87.63.169) on 2012-03-14 19:06

ดีมากเลย ทำการบ้านเสร็จสักทีbig smile

#38 By fern (103.7.57.18|110.49.224.249) on 2012-07-28 13:07

jjghkl,olol.o.ol่วนเยน้สา

#39 By พรนิภา (103.7.57.18|101.51.4.125) on 2012-08-10 14:41

ดีนะopen-mounthed smile surprised smile big smile

#40 By nat (103.7.57.18|27.55.11.254) on 2012-09-04 20:34

วัดดีquestion

#41 By นุช (103.7.57.18|110.77.186.113) on 2012-09-05 16:48

tongue สุดยอดมาก ๆ ๆ

#42 By เสาวลักษณ์ (103.7.57.18|58.8.156.55) on 2012-10-21 11:17

#43 By นาวา (103.7.57.18|125.27.196.164) on 2012-11-01 12:51

#44 By นู๋บีม คนขี้เหงา (103.7.57.18|125.24.228.46) on 2012-11-08 14:11

#45 By เด็กเลวที่รักเทอร์ (103.7.57.18|27.55.161.70) on 2012-11-08 17:44

ทำการบ้านเสร็จทันทีและตรงประเด็นด้วยquestion

#46 By เด็กเลวที่รักเทอร์ (103.7.57.18|27.55.161.70) on 2012-11-08 17:45

D แฮะopen-mounthed smile

#47 By คุณหนู (103.7.57.18|125.25.194.208) on 2012-11-11 18:59

big smile embarrassed

#48 By >.< (103.7.57.18|171.99.0.96) on 2012-12-10 20:23

ถามไม กู งง big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry

#49 By อยากรู้ป่าว หัด ส.ดิ (103.7.57.18|171.99.0.53) on 2012-12-10 20:29

อยากค้นหา

#50 By นิจจารีย์ มณีโลกย์ (103.7.57.18|27.55.8.162) on 2012-12-12 19:08

#51 By reborn jomze2@hotmail.com (103.7.57.18|27.55.137.136) on 2012-12-18 18:05

มีสาระมากกกกกกกกก[img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e2.gif\"[/img]

#52 By reborn jomze2@hotmail.com (103.7.57.18|27.55.137.136) on 2012-12-18 18:07

ดีมากเรยยcry

#53 By Beam ^^ (103.7.57.18|101.109.90.195) on 2012-12-24 17:52

#54 By งง (103.7.57.18|1.2.250.41) on 2012-12-28 12:29

#55 By น้ำค้าง (103.7.57.18|125.27.247.124) on 2013-01-22 11:23

angry smile

#56 By นรตกาคี่่ (103.7.57.18|49.49.43.224) on 2013-02-11 13:53

angry smile

#57 By นรตกาคี่่ (103.7.57.18|49.49.43.224) on 2013-02-11 13:53

#58 By สายฝน แก่นกล่ำ (103.7.57.18|182.53.172.171) on 2013-02-12 10:11

เนื้อหาเยอะมากกกก เลยค่ะ..... ...
 

#59 By สายฝน แก่นกล่ำ (103.7.57.18|182.53.172.171) on 2013-02-12 10:16

 โดนใจจุงเบยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยย

#60 By ณัฐณิชา (103.7.57.18|58.11.22.9) on 2013-02-27 17:31

double wink วัดดี๋เด้อซูคน

#61 By (110.169.170.234|110.169.170.234) on 2014-02-09 12:41

บ่ตอบหลั๊บติหล่ะsad smile embarrassed

#62 By (110.169.170.234|110.169.170.234) on 2014-02-09 12:42

surprised smile question question angry smile angry smile open-mounthed smile open-mounthed smile cry sad smile angry smile question embarrassed

#63 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

surprised smile question question angry smile angry smile open-mounthed smile open-mounthed smile cry sad smile angry smile question embarrassed

#64 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

#65 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

555sad smile

#66 By (61.91.129.35|61.91.129.35) on 2014-02-28 09:56