วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย

 

รากฐานทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยมีที่มาจากวิถีชีวิตดั้งเดิม

 

 
 คือ สังคมเกษตรที่พึ่งพาธรรมชาติ ความคิด ความเชื่อทางศาสนา การผสมผสานกับวัฒนธรรมต่างชาติ
มีการดัดแปลงปรับปรุงเพื่อให้เหมาะสมกับเอกลักษณ์เฉพาะ และมีการพัฒนาถ่ายทอดมาจนถึงปัจจุบัน
วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่บรรพบุรุษไทย
ได้สั่งสมไว้ให้ลูกหลานไทยจึงควรอนุรักษ์ไว้ด้วยความภาคภูมิใจ

 

    2.1 วัฒนธรรมไทย

วัฒนธรรม (culture) หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างที่มนุษย์สร้างขึ้น โดยปรับปรุงเปลี่ยนแปลงจากการเรียนรู้และประสบการณ์

วัฒนธรรมไทย (Thai Culture) หมายถึง สิ่งที่คนไทยคิดและสร้างขึ้นมาจากความรู้และประสบการณ์

ซึ่งคนส่วนใหญ่ต่างยอมรับว่าเป็นสิ่งที่ดีงาม อันมีรูปแบบ กฎเกณฑ์ เป็นที่ยอมรับกันของคนในสังคม
เพื่อการปฏิบัติให้เป็นไปตามรูปแบบเดียวกัน

สังคมไทยเป็นสังคมเปิด ฉะนั้น วัฒนธรรมไทยนอกจากจะเกิดขึ้นมาจากคนไทยหรือบรรพบุรุษไทยที่รู้จักรสร้างคิดสิ่งต่างๆเพื่อการดำรงชีวิตร่วมกันในสังคมที่สืบทอดกันมายาวนานแล้ว

เรายังรับวัฒนธรรมต่างชาติ โดยเฉพาะวัฒนธรรมของประเทศตะวันตกเข้ามาด้วย

 

   2.2 ภูมิปัญญาไทย

        ภูมิปัญญาไทย (Thai Wisdom) หมายถึง ความรู้ความสามารถ และทักษะของคนไทยที่เกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ เลือกสรร ปรับปรุง พัฒนา

และถ่ายทอดมาเป็นอย่างดี เพื่อใช้ในการแก้ไขปัญหา และพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยได้อย่างเหมาะสมกับยุคสมัย

 

การทอผ้า

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

      

 
2.3 ตัวอย่างภูมิปัญญาไทยที่มีอิทธิพลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของคนไทย

                  ภูมิปัญญาไทย คือ ความรู้ความสามารถในการจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำรงชีวิตในสังคมไทย ภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นในสังคมไทยมีมากมายหลายด้าน

ภูมิปัญญาบางด้านสืบทอดมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของคนไทยในด้านต่างๆหลายด้าน
ได้แก่ ด้านการเมืองการปกครอง ด้านคติความเชื่อ ด้านการดำเนินชีวิต ด้านศิลปวัฒนธรรม

        2.3.1 ด้านการเมืองการปกครอง

      ภูมิปัญญาไทยในด้านการเมืองการปกครองมีหลายประการ เช่น

        1.ฐานะของสถาบันพระมหากษัตริย์ในสังคมไทย      

ในสังคมต่างๆ จะต้องมีระบบกฎเกณฑ์บังคับให้สมาชิกในสังคมปฏิบัติตาม เพื่อให้สมาชิกทุกคนสามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างปกติสุข

        พระมหากษัตริย์ไทยเป็นศูนย์กลางที่สำคัญที่สุดและอยู่สูงสุดของสังคม เป็นจักรกลของความเคลื่อนไหวของสังคม โดยมีบทบาทสำคัญ คือ ความรับผิดชอบทั้งต่อการเมืองและสังคม 

         2.3.2 ด้านคติความเชื่อ

         ในแต่ละสังคมย่อมมีการสร้างระเบียบแบบแผน ในสังคมไทยภูมิปัญญาด้านความเชื่อที่มีอิทธิพลต่อคนไทยมีอยู่

2 ความเชื่อ คือ คติความเชื่อในพระพุทธศาสนาและคติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณ

               1. คติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

คติความเชื่อในพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการปฏิบัติของสังคมไทยมาเป็นเวลาช้านาน
พระพุทธศาสนาทำให้คนไทยมีกรอบความคิดและโลกทัศน์เป็นไปตามคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนา

            -ด้านโลกทัศน์  คนไทยมองธรรมชาติตาหลักพระพุทธศาสนา คือ

สรรพสิ่งมีเกิด มีดับ มีความเสื่อม และมีความเจริญตามลำดับ

            -ด้านการเมืองการปกครอง 

คำสอนในด้านการปกครองของพระพุทธศาสนาได้กลายมาเป็นหลักในการปกครองประเทศของพระมหากษัตริย์ โดยหลักคำสอนทั้งทศพิธราชธรรม 10 และจักรวรรดิวัตร 12

            -ด้านขนบธรรมเนียมประเพณี

พระพุทธศาสนาเป็นรากฐานสำคัญของขนบธรรมเนียมประเพณีของไทยเกือบทุกด้าน ทั้งจารีตประเพณีซึ่งเป็นเรื่องของศีลธรรม

            -  ด้านการศึกษา

ในช่วงเวลาก่อนหน้าการปฏิรูปการศึกษาในสมัยรัชกาลที่ 5 สถาบันที่มีบทบาทในด้านการศึกษาสังคมไทยคือสถาบันพระพุทธศาสนา โดยเป็นแหล่งในการถ่ายทอดความรู้ทางด้านการศาสนาและศิลปวิทยาต่างๆ

            - ด้านภาษาและวรรณคดี 

พระพุทธศาสนาเข้ามามีบทบาทในสังคมไทย ในด้านภาษา ได้แก่ ภาษาบาลีและภาษาสันสกฤต ซึ่งเป็นภาษาที่นิยมใช้ในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทและพระพุทธศาสนานิกายมหายาน

            -ด้านสังคม

วัดในพระพุทธศาสนาดำรงฐานะเป็นศูนย์กลางของชุมชน โดยดำรงฐานะสำคัญสำหรับชุมชนในหลายด้าน

            -คติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

เป็นภูมิปัญญาสำคัญที่สุดของสังคมไทย เนื่องจากเป็นรากฐานทางภูมิปัญญาที่ให้กำเนิดภูมิปัญญาด้านอื่นๆในสังคมไทย

               2. คติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณ คติความเชื่อในเรื่องจิตวิญญาณเป็นคติความเชื่อสำคัญที่ใช้อธิบายปรากฎการณ์ต่างๆ

ที่มนุษย์ไม่สามารถอธิบายได้ คนไทยนับถือผีตั้งแต่ก่อนนับถือพระพุทธศาสนา ผีสามารถแบ่งได้เป็นผีฟ้าอยู่บนสวรรค์  เป็นที่นับถือในหมู่ชาวไทยบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง  ผีเมืองเป็นผีที่ปกปักรักษาเมือง เป็นที่นับถือของคนไทยทุกภูมิภาค  ผีบรรพบุรุษของชนเผ่าต่างๆ
ผีบ้านเป็นบรรพบุรุษของหมู่บ้าน และผีเรือนเป็นผีที่สิงอยู่ในบ้านเรือน นอกจากนี้ยังมีผีชนิดอื่นๆอีก

 

                2.3.3 ด้านการดำเนินชีวิต

               ภูมิปัญญาในการดำเนินชีวิตของคนไทยเกิดขึ้นจากการปรับตัวในการตั้งถิ่นฐานในสภาพแวดล้อมต่างๆ

และการแก้ปัญหาที่เกิดจากการดำรงชีวิตประจำวัน

               1. การสร้างบ้านแปลงเมือง      

การตั้งชุมชนเป็นปรากฏการณ์ในด้านพัฒนาการทางสังคมของคนไทย ซึ่งคนไทยเลือกตั้งถิ่นฐานบริเวณที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตในสภาพแวดล้อมของแต่ละท้องถิ่น

                2. ระบบการจัดการน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภค   

 ระบบการจัดการน้ำเป็นภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นในประเทศไทยที่มีมาตั้งแต่สมัยของการตั้งบ้านแปลงเมือง ดังที่ปรากฏหลักฐานทางด้านโบราณคดีตามชุมชนโบราณขนาดใหญ่หลายแห่ง
 มีการขุดคูน้ำและแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภค นอกจากเหตุผลด้านการป้องกันข้าศึกศัตรูแล้วยังเป็นแหล่งอาหารให้กับประชากรในชุมชนอีกด้วย
ผลสะท้อนอย่างหนึ่งจากการจัดการระบบน้ำแสดงวาชุมชนนั้นจะต้องมีการจัดระบบแรงงานไว้ระดับหนึ่งเช่นกัน

               3. การรักษาโรค  

สภาพลักษณะทางภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อนของประเทศไทยได้ก่อให้เกิดความหลากหลายทางด้านชีวภาพ ซึ่งได้ก่อกำเนิดพืชที่มีคุณประโยชน์ในการรักษาโรค
คนไทยจึงได้สร้างภูมิปัญญาในการนำพืชต่างๆเหล่านี้มาผ่านกระบวนการรักษาโรคอย่างเป็นระบบมานานแล้ว ภูมิปัญญาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในความเข้าใจถึงลักษณะของธรรมชาติ

 

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

 

              4. การประดิษฐ์เครื่องปั้นดินเผา เครื่องปั้นดินเผา 

 นับเป็นภูมิปัญญาไทยที่มีมาแต่โบราณปรากฏหลักฐานในการขุดพบซากโบราณวัตถุ ซึ่งมักจะมีเครื่องปั้นดินเผารวมอยู่ด้วย และที่มีหลักฐานชัดเจน  ได้แก่
ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง จังหวออุดรธานี เป็นภาชนะดินเผาที่ปั้นด้วยมือ
หรือใช้ไม้ตีผิวนอกให้ได้รูปตามต้องการ  เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงมีรูปแบบและลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง  ต่อมาในสมัยประวิติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผาสมัยสุโขทัย มีการปั้นเป็นรูปทรงต่างๆ
ชนิดที่เคลือบ เรียกว่า เครื่องสังคโลก  เครื่องสังคโลกสุโขทัยมีทั้งชนิดหนาและชนิดบาง
 สีมีทั้งสีเขียวไข่กากับสีน้ำตาล  การผลิตเครื่องปั้นดินเผามีการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

              5. การประดิษฐ์เครื่องจักรสาน

คนไทยเรารู้จักนำวัสดุที่มีอยู่ตามธรรมชาติมาทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในการทำมาหากิน

 

ภาพหามาจากเว็บ http://my.dek-d.com/papanaruto/blog/

 

                   6. การสร้างเครื่องมือเครื่องใช้จากโลหะ

 ภูมิปัญญาด้านเครื่องมือเครื่องใช้เป็นภูมิปัญญาที่เกิดจากการประยุกต์ใช้แร่ธาตุธรรมชาติมาดัดแปลงให้เกิดประโยชน์ในการดำรงชีวิต ในประเทศไทยได้ปรากฏภูมิปัญญาในด้านดังกล่าวมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดังนั้น
ภูมิปัญญาด้านเครื่องมือ เครื่องใช้จากโลหะจึงดำรงคู่กับสังคมมนุษยชาติมาตลอด

 

               2.3.4 แนวทางในการนำภูมิปัญญาไทยไปใช้ในการดำเนินชีวิต

              ภูมิปัญญาไทยมีความสัมพันธ์กับการดำเนินชีวิตของคนไทย ซึ่งแสดงออกมาใน 3 ลักษณะ คือ

               1. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม

                2. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคนอื่นในสังคม

                3. ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ

 

               

                    2.3.5 การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย

      ภูมิปัญญาไทยเป็นสิ่งที่บรรพบุรุษได้ช่วยกันสร้างสรรค์และสืบทอดกันมาอย่างต่อเนื่องจากอดีตถึงปัจจุบัน เป็นความภาคภูมิใจและเกียรติภูมิของคนไทย ทำให้เกิดความรักในชาติบ้านเมือง

      เราคนไทยควรช่วยกันอนุรักษ์ให้เป็นมรดกของชาติสืบไป การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยให้เป็นมรดกของชาตินั้น มีวิธีการดังนี้

                1. ช่วยกันถ่ายทอดภูมิปัญญาไทย

                2. ประกาศยกย่องเชิดชูผู้ทรงภูมิปัญญาไทย

                3. จัดตั้งศูนย์ภูมิปัญญาไทย

                4. จัดตั้งสถาบันภูมิปัญญาไทยแห่งชาติ

                5. จัดตั้งกองทุนส่งเสริมภูมิปัญญาไทย

                6. จัดการด้านการคุ้มครองลิขสิทธิ์  

 

 

NEXT

Comment

Comment:

Tweet

open-mounthed smile  open-mounthed smile

#90 By (202.29.178.196|202.29.178.196) on 2015-08-13 16:57

  open-mounthed smile big smile

#89 By ....... (202.29.178.196|202.29.178.196) on 2015-08-13 16:56

ขอบคุณครับที่ให้ความรู้ดีๆ กับผู้ที่กำลังศึกษา :D

#88 By ??? (171.4.189.100|171.4.189.100) on 2015-07-01 20:55

big smile

#87 By (171.96.172.116|171.96.172.116) on 2015-03-10 16:07

 

#86 By (202.29.179.30|202.29.179.30) on 2015-02-27 14:14

หนูทำไม่เป็นสอนหนูหน่อย big smile open-mounthed smile confused smileนะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะะsad smile

#85 By มุข (171.7.137.248|171.7.137.248) on 2015-02-23 20:36

สวยมากกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกกก surprised smile cry

#84 By เมย์ (171.7.137.248|171.7.137.248) on 2015-02-23 20:34

#83 By เมย์ (171.7.137.248|171.7.137.248) on 2015-02-23 20:32

#82 By (1.47.107.95|1.47.107.95) on 2015-02-14 14:52

surprised smile surprised smile surprised smile surprised smile surprised smile surprised smile question open-mounthed smile sad smile tongue embarrassed surprised smile

#81 By (202.29.179.207|202.29.179.207) on 2015-02-11 12:51

...

#80 By (180.183.139.15|180.183.139.15) on 2015-02-10 21:10

#79 By (180.183.139.15|180.183.139.15) on 2015-02-10 21:09

#78 By (180.183.139.15|180.183.139.15) on 2015-02-10 21:09

sad smile embarrassed embarrassed embarrassed embarrassed

#77 By พึีะั (27.55.33.253|27.55.33.253) on 2015-02-05 19:21

big smile big smile big smile  <a></a>

#76 By NF (110.77.201.57|172.16.2.34, 110.77.201.57) on 2015-02-02 12:47

big smile open-mounthed smile open-mounthed smile big smile

#75 By (1.10.249.40|1.10.249.40) on 2015-01-07 18:16

question embarrassed ดิ

#74 By ืืืnoon (110.77.174.9|110.77.174.9) on 2014-12-13 09:38

#73 By (110.77.174.9|110.77.174.9) on 2014-12-13 09:37

อันนี้วัฒนธรรมของไทยโดยรวม หรือแค่วัฒนธรรมสมัยรัตนโกสินทร์คะ

#72 By none (125.24.71.220|125.24.71.220) on 2014-12-09 15:40

sad smile embarrassed

#71 By kuroko (110.77.217.14|110.77.217.14) on 2014-08-08 18:23

sad smile embarrassed

#70 By kuroko (110.77.217.14|110.77.217.14) on 2014-08-08 18:23

ขอบคุณมากๆเลย

#69 By 123 (124.121.144.37|124.121.144.37) on 2014-05-20 15:06

  อีเวณsad smile

#68 By ใครไม่รู้ (27.55.223.17|27.55.223.17) on 2014-03-09 13:52

big smile ดีมากเลยค่ะ

#67 By ... (49.48.37.66|49.48.37.66) on 2014-03-06 17:45

555sad smile

#66 By (61.91.129.35|61.91.129.35) on 2014-02-28 09:56

#65 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

surprised smile question question angry smile angry smile open-mounthed smile open-mounthed smile cry sad smile angry smile question embarrassed

#64 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

surprised smile question question angry smile angry smile open-mounthed smile open-mounthed smile cry sad smile angry smile question embarrassed

#63 By (182.93.198.122|182.93.198.122) on 2014-02-26 13:12

บ่ตอบหลั๊บติหล่ะsad smile embarrassed

#62 By (110.169.170.234|110.169.170.234) on 2014-02-09 12:42

double wink วัดดี๋เด้อซูคน

#61 By (110.169.170.234|110.169.170.234) on 2014-02-09 12:41

 โดนใจจุงเบยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยย

#60 By ณัฐณิชา (103.7.57.18|58.11.22.9) on 2013-02-27 17:31

เนื้อหาเยอะมากกกก เลยค่ะ..... ...
 

#59 By สายฝน แก่นกล่ำ (103.7.57.18|182.53.172.171) on 2013-02-12 10:16

#58 By สายฝน แก่นกล่ำ (103.7.57.18|182.53.172.171) on 2013-02-12 10:11

angry smile

#57 By นรตกาคี่่ (103.7.57.18|49.49.43.224) on 2013-02-11 13:53

angry smile

#56 By นรตกาคี่่ (103.7.57.18|49.49.43.224) on 2013-02-11 13:53

#55 By น้ำค้าง (103.7.57.18|125.27.247.124) on 2013-01-22 11:23

#54 By งง (103.7.57.18|1.2.250.41) on 2012-12-28 12:29

ดีมากเรยยcry

#53 By Beam ^^ (103.7.57.18|101.109.90.195) on 2012-12-24 17:52

มีสาระมากกกกกกกกก[img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e1.gif\"[/img] [img]/20120110/\"http:/g.exteen.com/i/e/e2.gif\"[/img]

#52 By reborn jomze2@hotmail.com (103.7.57.18|27.55.137.136) on 2012-12-18 18:07

#51 By reborn jomze2@hotmail.com (103.7.57.18|27.55.137.136) on 2012-12-18 18:05

อยากค้นหา

#50 By นิจจารีย์ มณีโลกย์ (103.7.57.18|27.55.8.162) on 2012-12-12 19:08

ถามไม กู งง big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry

#49 By อยากรู้ป่าว หัด ส.ดิ (103.7.57.18|171.99.0.53) on 2012-12-10 20:29

big smile embarrassed

#48 By >.< (103.7.57.18|171.99.0.96) on 2012-12-10 20:23

D แฮะopen-mounthed smile

#47 By คุณหนู (103.7.57.18|125.25.194.208) on 2012-11-11 18:59

ทำการบ้านเสร็จทันทีและตรงประเด็นด้วยquestion

#46 By เด็กเลวที่รักเทอร์ (103.7.57.18|27.55.161.70) on 2012-11-08 17:45

#45 By เด็กเลวที่รักเทอร์ (103.7.57.18|27.55.161.70) on 2012-11-08 17:44

#44 By นู๋บีม คนขี้เหงา (103.7.57.18|125.24.228.46) on 2012-11-08 14:11

#43 By นาวา (103.7.57.18|125.27.196.164) on 2012-11-01 12:51

tongue สุดยอดมาก ๆ ๆ

#42 By เสาวลักษณ์ (103.7.57.18|58.8.156.55) on 2012-10-21 11:17

วัดดีquestion

#41 By นุช (103.7.57.18|110.77.186.113) on 2012-09-05 16:48